Đam San .Net
Diễn đàn yêu âm nhạc và nhạc cụ dân tộc Việt Nam


Bạn đang truy cập vào diễn đàn cũ của Đamsan.Net. Diễn đàn này không nhận đăng kí thành viên mới cũng như bài viết mới kể từ ngày 11-02-2012.
BQT.

Trung Quốc trong mắt Nhật Bản, cách nhìn tạo ra số phận

rated by 0 users
This post has 4 Replies | 0 Followers

Top 50 Contributor
cầm sư cấp 2
foolagain Posted: 02-24-2010 18:13

Trung Quốc trong mắt Nhật Bản, cách nhìn tạo ra số phận

Thử nhìn lại lịch sử, tham chiếu Nhật Bản, một nước cũng là láng giềng Trung Quốc như Việt Nam, nền văn minh cũng sinh sau đẻ muộn như Việt Nam, và quy mô quốc gia cũng nhỏ bé như Việt Nam, đã định vị Trung Quốc như thế nào trong một bối cảnh lịch sử tương tự như Việt Nam.

LTS: Thế giới, đặc biệt là các nước ở châu Á, xem sự trỗi dậy của Trung Quốc có tính cách thời đại, đang bàn thảo sôi nổi về tác động này. Định vị Trung Quốc đang trở thành một chủ đề nóng ở nhiều nước trong khu vực.

Bài viết dưới đây đưa ra một góc phân tích về cách nhìn Trung Quốc của Việt Nam và Nhật Bản thời phong kiến. Đây là góc nhìn riêng của tác giả cần được tranh luận, làm sáng tỏ thêm. Mời bạn đọc phản biện bài viết này.

Nếu như lịch sử hiện đại của các nước Đông Á (Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản) là lịch sử quan hệ với Phương Tây, thì trong các thời kỳ tiền hiện đại, lịch sử của Việt Nam, Triều Tiên và Nhật Bản là lịch sử của mối quan hệ với Trung Quốc.

Trong thời đại ngày nay, khi Trung Quốc đang ôm tham vọng giành lại vị trí lịch sử đặc biệt trước đây. Để định vị chính mình, Việt Nam không thể không định vị Trung Quốc. Chúng ta hãy thử nhìn lại lịch sử, tham chiếu Nhật Bản, một nước cũng là láng giềng Trung Quốc như Việt Nam, nền văn minh cũng sinh sau đẻ muộn như Việt Nam, và quy mô quốc gia cũng nhỏ bé như Việt Nam, đã định vị Trung Quốc như thế nào trong một bối cảnh lịch sử tương tự như Việt Nam.

Trung Quốc trỗi dậy. Ảnh: Reuters.

Trung Quốc không phải là "thiên triều"

Nước ta suốt nghìn năm, mỗi khi Trung Quốc xâm lăng thì ngoan cường tuyên bố "Nam quốc sơn hà Nam đế cư", nhưng thắng họ rồi thì lại đều đặn triều cống, các Vua mỗi khi lên ngôi thì luôn xin "thiên triều" phong tước, tự coi mình là nước nằm trong vòng ảnh hưởng của Trung Quốc.

Trong con mắt Nhật Bản, Trung Quốc không may mắn có cái vị trí ấy. Trong suốt lịch sử trung đại, không có bất kỳ một ông Nhật hoàng nào cử sứ giả sang Trung Quốc xin tước phong. Ngay trong bức thư đầu tiên gửi Tùy Dạng Đế để thiết lập quan hệ ngoại giao, thái tử Shotoku đã mở đầu: "Thư này là thư của thiên tử xứ mặt trời mọc gửi thiên tử xứ mặt trời lặn".

Trung Quốc dĩ nhiên là tức giận, nhưng phải chấp nhận. Rồi dần dần thành quen, và... chấp nhận vĩnh viễn.

Với chúng ta, chỉ khi nào bán nước như Lê Chiêu Thống thì mới bị nguyền rủa, còn "nộp cống xưng thần" là chuyện nhỏ, ngay cả với Lê Thái Tổ hay Quang Trung. Ở Nhật Bản, Ashikaga Yoshimitsu (cuối thế kỷ 14), là vị Shogun (tức "tướng quân", dưới quyền Nhật hoàng) duy nhất trong lịch sử Nhật nhận tước phong của Trung Quốc. Và chỉ có thế, cái tên của ông này đã bị lịch sử Nhật Bản muôn đời nguyền rủa như một vết nhơ khó rửa của dân tộc.

Như vậy, ngay cả khi không hề có chiến tranh, họ vẫn thiết định một tư thế bình đẳng trong ngoại giao.

Đừng nghĩ rằng vì Việt Nam quá gần Trung Quốc mà đành nhân nhượng. Chỉ cần xem quá trình Vương An Thạch phải mất nhiều năm chuẩn bị cho cuộc chiến tranh xâm lược Đại Việt năm 1076 là rõ. Thời đó, chuẩn bị một cuộc chiến tấn công Việt Nam không hề dễ dàng.

Việt Nam lựa chọn như vậy về mặt chính trị, vì một nguyên nhân văn hóa: chúng ta chấp nhận văn hóa Trung Quốc là một "khuôn mẫu đỉnh cao", do đó, dù kháng chiến ngoan cường để giữ độc lập trong thực tế, nhưng về mặt chính trị, lại chấp nhận mình thuộc vùng ảnh hưởng của nó.

Vậy, tiếp theo, ta thử xem Nhật Bản trước đây nhìn văn hóa Trung Quốc như thế nào.

Trung Quốc không phải là khuôn mẫu

Nhật Bản dĩ nhiên thừa nhận Trung Quốc là một nền văn minh rực rỡ và học tập nó hết mình, nhưng khác Việt Nam, Nhật Bản không cho phép Trung Quốc trở thành khuôn mẫu. Có thể thấy sự lựa chọn này ở tất cả những lĩnh vực chủ yếu của nền văn hóa.

Cắm rễ trên nền tảng văn minh nông nghiệp lúa nước Đông Nam Á, Việt Nam dĩ nhiên có một bản sắc khác biệt với Trung Quốc, ngay từ cội rễ. Nhưng ta thử nhìn vào phần văn hóa bác học, phần được tầng lớp tinh hoa dân tộc du nhập về và "đặt chình ình" vào giữa cơ thể dân tộc.

Là một nước đi sau, Việt Nam muốn bắt kịp Trung Quốc. Nhưng ít nhất là từ thế kỷ XV trở đi, chúng ta có một cách nhìn lạ lùng: không thua Trung Quốc nghĩa là... không khác Trung Quốc.

Bị dẫn dắt bởi cách nhìn này, những sáng tạo của chúng ta thật đáng tự hào, nhưng chỉ có điều, ở khá nhiều lĩnh vực chủ yếu, chưa bao giờ vượt ra ngoài "chiếc hộp Trung Quốc". Tổ chức khoa cử như Trung Quốc. Sắp xếp bộ máy nhà nước như Trung Quốc. Dùng hoạn quan như Trung Quốc. Viết chữ Hán như người Trung Quốc viết... Xây dựng Văn Miếu, biểu tượng của nền văn hiến nước nhà, chúng ta không dám làm bất kỳ chi tiết nào khác với Khổng miếu ở Trung Quốc.

Văn miếu (Việt Nam) xây dựng từ thế kỷ 11. Khang Hy ở thế kỷ 17 đến thăm Khổng miếu (Trung Quốc), viết 8 chữ "Vạn thế sư biểu. Khang Hy ngự thư". Chúng ta cũng lật đật làm một tấm bảng y như vậy để treo ở nhà mình, đến nỗi Hồ Cẩm Đào ở thế kỷ 21 này đến thăm Văn miếu (Việt Nam), nhìn 8 chữ ấy, từng bối rối vì ngỡ đang... ở nhà.

Ngay cả trong những sáng tạo nhằm mục đích phân biệt mình với Trung Quốc, chúng ta cũng sáng tạo trong khuôn khổ của Trung Quốc: sáng tạo chữ Nôm, nhưng theo đúng những nguyên tắc của chữ Hán, bắt buộc những ai muốn học chữ Nôm thì phải học chữ Hán trước.

Nhật Bản thì không cho phép Trung Quốc có vinh dự là một lò gạch để đúc nên những cục gạch giống nhau. Họ không tổ chức khoa cử như Trung Quốc. Không xây dựng hệ thống nhà nước như Trung Quốc. Không dùng hoạn quan như Trung Quốc. Dùng chữ Hán, nhưng ngay trong cuốn sử đầu tiên, "Cổ sự ký", họ phá vỡ mối quan hệ giữa âm và nghĩa của chữ Hán để viết một thứ chữ Hán mà người Trung Quốc... không đọc được.

Suốt hơn một nghìn năm độc lập phong kiến và tự chủ khi học hỏi Trung Quốc, Việt Nam có nhiều sáng tạo độc đáo, rất riêng, nhưng không có những đóng góp khiến Trung Quốc ngày nay nhìn lại mà hổ thẹn.

Chúng ta không thể làm điều đó, vì ngay từ xuất phát điểm là cách nhìn và cái nhìn, "chữ thánh hiền" là chữ Trung Quốc, "người thánh hiền" là
người Trung Quốc, nhìn chung, mọi hình mẫu đều nằm ở Trung Quốc.

Vậy chúng ta thử nhìn xem ông bạn Nhật kia học Trung Quốc bằng thái độ văn hóa nào.

Trả ơn thầy bằng cách giỏi hơn thầy

Các bậc đại Nho của chúng ta coi mọi điều hay lẽ phải đã được "thánh hiền Trung Quốc" nói hết cả, mình không cần phải lập thuyết làm gì, chỉ cần sống sao cho đúng.

Ở Nhật Bản xưa, các nhà Nho được tôn vinh là bậc đại Nho là những người dám làm một việc mà đối với các nhà Nho Việt Nam là không thể chấp nhận được: phủ định triệt để thánh hiền Trung Quốc, để xây dựng một cách nhìn và cái nhìn một mới về nhân sinh.

Ảnh: 2m.au.com

Trong văn hóa Việt Nam, có bậc đại Nho nào của chúng ta khi biện luận mà dám đặt vấn đề một cách "vô lễ" như thế này với thánh hiền Trung Quốc? Sách "Sentetsu Sodan" ("Tiên triết tùng đàm") của Nhật kể về Yamazaki Ansai, bậc đại Nho của Nhật Bản thế kỷ 17, như sau: Một hôm Yamazaki Ansai hỏi các môn đệ: "Nếu bây giờ Trung Quốc cử Khổng tử làm chánh tướng, Mạnh tử là phó tướng, dẫn vài vạn binh thuyền tấn công nước ta. Là học trò của Khổng Mạnh, các trò sẽ làm gì?". Nghe câu hỏi là biết câu trả lời rồi. Các học trò của Khổng Mạnh sẽ phải... chém đầu Khổng Mạnh để báo ơn vua, như chính Khổng Mạnh đã dạy.

Việt Nam thì chỉ có thể chém đầu Ô Mã Nhi, Liễu Thăng, chứ chém đầu cụ Khổng cụ Mạnh thì không dám. Chúng ta không cảm thấy cần phải "đặt vấn đề" về mặt văn hóa với Trung Quốc.

Thế kỷ 17, Nhật Bản có một bậc đại Nho là Ito Jinsai phê phán triệt để Tống Nho: để hiểu Đạo của người, không thể bằng cách nhìn đạo của Trời thông qua Lý, như Tống Nho quan niệm, mà cần nhìn thẳng vào chính cuộc sống đời thường và trần tục này. Họ có những kẻ điên.

Tominaga Nakamoto, đầu thế kỷ 18, còn đi xa hơn nữa, lớn tiếng tuyên bố rằng, đạo Nho là của Trung Quốc, đạo Phật là của Ấn Độ, Thần đạo thì của Nhật Bản nhưng của thời xưa.

Cần một triết thuyết mới cho cuộc sống thực hôm nay. Nakamoto tuyên bố vậy, nhưng chẳng làm được gì cả. Chí nguyện là một chuyện, còn có sáng tạo được cái "triết thuyết mới" ấy hay không là chuyện khác.

Tuy nhiên, điên như Nakamoto là dở cho riêng ông nhưng tốt cho đất nước ông. Khoảng nửa thế kỷ sau, thái độ thách thức cái vị trí đỉnh cao văn hóa của Trung Quốc đã đi đến đích: ngay từ trước duy tân Minh Trị gần một thế kỷ, cậu học trò Nhật Bản có những cống hiến thực sự trong thực tế để dạy lại ông thầy của mình.

Các học phái "Kokugaku", "Rangaku", "Mito"... đã phủ nhận tận gốc vị trí lãnh đạo của văn hóa Trung Quốc, bằng cách chỉ ra những lý luận phi tự nhiên của Nho giáo Trung Quốc, sự cực đoan của học thuyết "thiên mệnh", những sai lầm trong những kiến thức y học Trung Quốc về giải phẫu người...

Học tập Trung Quốc là chịu ơn Trung Quốc. Chịu ơn thầy thì phải trả ơn thầy. Cách trả ơn duy nhất đúng là cống hiến cho ông ấy những hiểu biết mới của riêng mình.

Lời cuối cho một khởi đầu

Sang đến thế kỷ XIX, ở Việt Nam, đáp lại tiếng khóc canh tân thảm thiết của Nguyễn Trường Tộ là cái im lặng đáng sợ của một hoang mạc tinh thần, vì ngay cả khi Việt Nam đã bị Pháp nghiền nát, những ông quan hay chữ trong triều đình Huế vẫn chưa thôi sùng bái Trung Quốc như là "khuôn mẫu đỉnh cao".

Ở Nhật Bản, vì dám thách thức thầy mình về mặt trí tuệ, nên sang đầu thế kỷ XIX, trí thức Nhật không bất ngờ khi thấy Trung Quốc đại bại trước Anh quốc trong chiến tranh nha phiến. Và nhờ thế, họ được chuẩn bị sẵn về mặt tinh thần để đáp lại tiếng gọi canh tân của Fukuzawa Yukichi bằng một nhịp bước quân hành khiến cả bầu trời rung chuyển.

Cách nhìn tạo ra cái nhìn. Cái nhìn tạo ra sự lựa chọn. Sự lựa chọn tạo ra số phận. Số phận thay đổi khi cách nhìn thay đổi.

Người Nhật ngày trước nhìn văn hóa Trung Quốc như thế nào thì sau đó họ cũng nhìn văn minh Phương Tây theo cách ấy. "Học tập Phương Tây, Đuổi kịp Phương Tây. Vượt qua Phương Tây" - đó là tinh thần Nhật Bản suốt từ thời kỳ Duy tân đến nay. Tinh thần này trùm lên mọi lĩnh vực, kể cả văn chương nghệ thuật.

Dĩ nhiên, khi nghe khẩu hiệu này của Nhật Bản, ta sẽ cảm thấy họ lộng ngôn. Bởi "Phương Tây" là cả một thế giới khổng lồ và đa dạng. Nhật Bản không thể so sánh được về mặt quy mô. Nhưng, lộng ngôn thì cũng như... Nakamoto ở thế kỷ 18 là cùng.

Mỗi dân tộc khi tham gia vào dòng chảy toàn cầu hóa đều không thể không định vị quốc gia mình trên bản đồ thế giới. Mỗi người Việt định vị bản thân mình trước cuộc đời như thế nào thì Dân tộc Việt định vị chính nó trước thế giới như thế ấy.

Sức mạnh của một dân tộc thể hiện rõ nhất không phải khi nó đứng ở vị thế của kẻ mạnh, mà khi nó sinh ra, mới ngước mắt nhìn mặt trời đã nhận thấy mình là kẻ yếu.

Một dân tộc yếu khi còn chưa thôi thách thức những đỉnh cao, nó vẫn còn đang sống, đang hành trình. Một dân tộc đã chấp nhận một đỉnh cao nào đó là khuôn mẫu vĩnh viễn, nó là một chiến binh "gục bên súng mũ bỏ quên đời".

 

http://tuanvietnam.net/2010-02-01-trung-quoc-trong-mat-nhat-ban

Top 25 Contributor
cầm sư cấp 3
Cám ơn anh Foolagain, đọc bài này Nh cảm thấy nhiều cảm xúc quá, ko biết nói sao nữa !

Đạt được tuyệt đỉnh công phu: thổi sáo ko cần sáo!

[URL=http://www.facebook.com/karmalaw.net[/url]

Top 25 Contributor
cầm sư cấp 4

đọc bài này rất hay nhưng mà em thấy chưa nhìn đúng góc độ. góc nhìn trung quốc của việt nam và nhật bản khác nhau. không thể đem so sánh việt nam và nhật bản như thế. đúng là người việt nam chưa phát triển được là do người việt nam. không phải vì nằm trong cái hộp trung quốc mà do thái độ làm việc, thái độ phát triển của người việt nam trong quản lý và hoạch định cho tương lai đất nước, do cái nhìn ngắn của người việt nam. nhìn ngay như ở việc quy hoạch giao thông thôi, các nước khác đã xây những con đường lớn, quy hoạch rõ ràng từ hàng trăm năm trước nhưng bây giờ việt nam mới bắt đầu làm, lại không đồng bộ các quy hoạch hạ tầng với nhau. chính vì vậy nên đường việt nam bé tí, tắc liên tục, những con đường mới làm được ít hôm lại có người đào lên để mắc dây này dây nọ, trồng đủ thứ cột ít hôm lại tháo đi.

còn việc việt nam không thể bình đẳng với trung quốc như nhật được, thì theo em là không sai. trung quốc chuẩn bị quân đánh việt nam khó, nhưng nếu việt nam mà không triều cống cho nó để nó có lợi mà đỡ nhọc công đánh, thì nó sẽ đánh chiếm việt nam. chứ đừng nghĩ rằng nó không đánh được, và không phải là chỉ mình trung quốc muốn đánh việt nam, nếu không có cái tiếng trung quốc ngầm bảo hộ thì chắc gì việt nam không bị nước khác đánh. và nếu như việt nam dám nói như nhật thì bị nhiều nước đánh một lúc thì sao? thời phong kiến thì không phải như bây giờ mà có thể hùng hồn tuyên bố như bác hồ đọc tuyên ngôn được. còn nước nhật nó ở ngoài biển, trung quốc thời xưa không đánh được nó là đúng, nên nó có thể nói ngông như thế. 

còn về văn hóa, việt nam học của trung quốc vì việt nam không có ngôn ngữ riêng, bị ách đô hộ của người trung quốc áp đặt văn hóa lên. chế độ phong kiến việt nam tồn tại lâu, và văn hóa trung quốc là phù hợp với chế độ phong kiến, vì nó bảo hộ quyền lợi cho giai cấp địa chủ vua chúa phong kiến. việt nam tồn tại chế độ phong kiến lâu vì lực lượng để đánh sập nó chưa đủ mạnh và chưa có phương pháp. 

khi việt nam thấy cái nào lợi thì dùng, văn hóa trung quốc kèm theo là nhiều vấn đề việt nam dùng của họ liên quan đến chữ viết nên việc bỏ chữ viết đi thì rất khó. sau này có chữ nôm ra đời phát triển trên chữ hán, ngoài ra trước kia người việt còn có chữ thảo loằng ngoằng như con giun nữa.sau này thì việt nam đủ độc lập để dùng chữ quốc ngữ. là tiếng việt phát âm ra, và ký âm lại theo phiên âm la tinh do người truyền giáo phương tây mang đến. và chữ quốc ngữ hình thành từ đó. đó là cái việt nam mình thấy hay thì học, và phù hợp hơn với việt nam. chứ không phải là mình ở trong cái hộp trung quốc. những nét trong văn hóa việt vẫn có rất nhiều điều đặc sắc mang đặc trưng dân tộc việt nam vang tiếng cả thế giới cơ mà. nếu việt nam ở trong cái hộp trung quốc thì ăn mặc việt nam cũng sẽ giống họ, cũng phải buộc chân phụ nữ như trung quốc. nhưng việt nam có tà áo dài thướt tha, việc nhìn thấy chân người phụ nữ là bình thường, phụ nữ chân to là cũng bình thường. trung quốc xưa kia quan niệm người phụ nữ chân to, là không buộc chân, nhiều người nam giới nhìn thấy chân, là người phụ nữ lăng loàn không đoan chính. và nam giới nhìn thấy bàn chân người phụ nữ thì cũng như là nhìn thấy chỗ kín của người ta vậy, là một việc rất xấu hổ. 

còn nho giáo là một đạo lớn, có nhiều điều rất đúng rất thâm sâu và phù hợp với văn hóa phong tục của nhiều nước á đông. trung quốc phát triển nhưng giờ họ vẫn dùng, và không chỉ riêng trung quốc mà một số nước khác cũng dùng. nhờ có những lễ giáo trong nho giáo mà rất nhiều nét đẹp văn hóa đã được gìn giữ. điển hình như việc sống buông thả của một số bạn trẻ theo phong cách phương tây đang bị lên án. vậy việt nam có nên học theo văn hóa phương tây không? nhờ có những lễ giáo phong kiến mà nét đẹp trong lối sống đang được bảo tồn, giá trị của người con gái phong kiến là rất đáng trân trọng. hay như phong tục thờ cúng gia tiên và các vị thần thổ công thì sao? đó là những nét đẹp mà người việt nam cũng học từ trung quốc đấy ạ. việt nam thấy đó là hay là đẹp thì học theo, chưa có đủ trình độ ngang bằng họ thì làm sao mà vượt được họ? nhưng người việt nam trong cái gì có thể vượt trung quốc thì đã vượt rồi đấy ạ. 

theo em thì không nên so sánh việt nam với nước nào cả. mà hãy xem từ cách quản lý đất nước của mình ấy ạ. về văn hóa của việt nam thì có rất nhiều nét đặc sắc, chỉ cần bảo tồn được nó, rồi tự nó sẽ phát triển cho phù hợp và thành nét riêng, đừng để thui chột đi là được thôi ạ.  về phát triển đất nước thì các bác thử xem cách làm của những người nắm đất nước trong tay như thế là được chưa? đất nước có thể phát triển nhanh được không?

trên đây là ý kiến thiển cận của em. và em xin cảm ơn bác đã post một bài viết rất hay, em cũng hiểu thêm được nhiều điều về lịch sử và giai thoại. đọc cái này là em cũng thấy muốn làm một cái gì đó để tạo nên số phận rồi đấy ạ.

tiền là giấy... ngoccuaanhoi2002
Top 100 Contributor
cầm sư cấp 1
đọc song thì thấy có cái cụng đúng nhưng phần lớn là cái nhìn phiến diện và phảng phất tư tưởng dân tộc cực đoan và một cái nhìn thiện cẩn về tinh thần dân tộc và tinh thần yêu nước Việt Nam
Top 75 Contributor
cầm sư cấp 2

hay! nói thật thằng tàu khựa nó giỏi thấy nể, tuy ko thích nhưng vẫn phục nó. có điều nó cũng chỉ là nó ta mới là ta

0975880171 lucky_crazy0910@yahoo.com
Page 1 of 1 (5 items) | RSS
Copyright 2006 - 2011 by DamSan.Net
Powered by Community Server (Non-Commercial Edition), by Telligent Systems